1.  Ի՞նչ է թվերի հարաբերությունը, ի՞նչ է ցույց տալիս:
Թվերի հարաբերությունը նշանակում է բաժանում։

Օրինակ։ 2-ի և 1-ի=2/1

2.  Գտե՛ք հարաբերությունը.

ա) 3-ի և 5-ի=3/5

բ) 6-ի և 3/2-ի=6:3/2=6/1×2/3=12/3

գ) 4/3-ի և 8-ի=8:4/3=4/3×1/8=4/24

3.  ABC եռանկյան պարագիծը 144 սմ է, իսկ DEF եռանկյանը՝ 36 սմ։

Լուծում։ 1․ 144։36=4

Պատ․՝ 4

ա) Գտե՛ք ABC եռանկյան պարագծի հարաբերությունը DEF եռանկյան պարագծին։ Ի՞նչ է ցույց տալիս այդ հարաբերությունը։

բ) Գտե՛ք DEF եռանկյան պարագծի հարաբերությունը ABC եռանկյան պարագծին։ Ի՞նչ է ցույց տալիս այդ հարաբերությունը։

4.  50 կգ կարմիր ներկն արժե 75000 դրամ, իսկ 85 կգ սպիտակ ներկը՝ 123250 դրամ։ Ո՞ր ներկի գինն է ավելի բարձր։

Լուծում։ 1. 75000:50=1500 2. 123250:85=1450

Պատ․՝ 1450

5. Տղան նետում էր մետաղադրամը, ապա գրում էր արդյունքը՝ «զինանիշ» կամ «թիվ»։ 100 նետումից 56-ի արդյունքը եղել էր «զինանիշը»։ Ինչի՞ է հավասար՝

«զինանիշ» արդյունքով նետումների քանակի հարաբերությունը բոլոր նետումների քանակին:

Պատ․՝ 56/100-րդ

6.  Ինչի՞ է հավասար աստիճանի թեքությունը (բարձրության հարաբերությունը խորությանը), եթե նրա բարձրությունը 18 սմ է, խորությունը` 30 սմ:

Պատ․՝ 18/30=3/5

Լրացուցիչ:

7. Գտե՛ք 5/7-ի հավասար մի կոտորակ, որի համարիչի և հայտարարի գումարը հավասար լինի 36-ի:

8. Երեք բնական թվերի գումարը 364 է։ Նրանցից մեկն ամենամեծ երկնիշ թիվն է։ Մյուս երկուսից մեկը մյուսից չորս անգամ մեծ է։ Գտե՛ք այդ թվերը:

1.Կատարիր գործողությունը.

5 ամբողջ ⅓ : 2 ամբողջ ½ = 16/3 : 5/2 = 32/15
1 ամբողջ 11/13 + 2 ամբողջ 2/13 = 3 ամբողջ 13/13 = 4 ամբողջ
⅓:⅛ = 8/3
½+⅕ = 7/10

2. Գրիր մի քանի պարզ թիվ, մի քանի բաղադրյալ թիվ:

Հիշեցում: Պարզ թվերը  այն բնական թվեր են, որոնք ունեն իրարից տարբեր միայն երկու բաժանարար, այսինքն` բաժանվում են միայն մեկի, իրենց վրա։

Հիշեցում: Բաղադրյալ են կոչվում այն բնական թվերը, որոնք ունեն երեք և ավելի բաժանարար։

Պարզ թվեր — 2,3,5,7
Բաղադրյալ թվեր — 4,6,8,10

3.Հաշվիր տառային արտահայտության արժեքը, եթե a=5, b=125

a*15 + b:25 = 75 + 5 = 80
(b-a)*10 = 120 * 10 = 1200
250:b-(a-4) = 2 — 1 = 1
(b-20)*(a+1) = 105 * 6 = 630

4. Հնգանկյան պարագիծը 30 սմ է: Նրա ամենամեծ կողմը 8սմ է, իսկ ամենափոքրը՝ 4 սմ: Մյուս երեք կողմերն իրար հավասար են: Որքա՞ն է այդ կողմերից յուրաքանչյուրի երկարությունը:

30 — 8 — 4 = 18

18 / 3 = 6

5. Գտե՛ք այն թիվը, որն աստղանիշի տեղում գրելու դեպքում կստացվի ճիշտ հավասարություն.

ա) 67 + 837 = 904
բ) 1352 + 1025 = 2377
գ) 375 + 1 = 560
դ) 447 + 1235 = 1682
ե) 1000 = 103 + 897
զ) 21345 = 19731 + 1614

6.Եթե տրված թիվը նախ բազմապատկենք 27-ով, ապա ստացված արդյունքին գումարենք 5, կստանանք 5: Ո՞րն է այդ թիվը:

5-5*27=0

1.Կատարիր գործողությունը.

5.⅓:2.½=16/3:5/2=32/15
1.11/13+2.2/13=3.13/13=4
⅓:⅛=8/3
½+⅕=7/10

2. Գրիր մի քանի պարզ թիվ, մի քանի բաղադրյալ թիվ:
Հիշեցում: Պարզ թվերը  այն բնական թվեր են, որոնք ունեն իրարից տարբեր միայն երկու բաժանարար, այսինքն` բաժանվում են միայն մեկի, իրենց վրա։

Հիշեցում: Բաղադրյալ են կոչվում այն բնական թվերը, որոնք ունեն երեք և ավելի բաժանարար։

Պարզ թվեր
5, 7, 13, 17,

Բաղադրյալ թվեր
9, 8, 6, 18, 21

3.Հաշվիր տառային արտահայտության արժեքը, եթե a=5, b=125

a*15+ b:25=80
(b-a)*10=1200
250:b-(a-4)=1
(b-20)*(a+1)=630

4. Հնգանկյան պարագիծը 30 սմ է: Նրա ամենամեծ կողմը 8սմ է, իսկ ամենափոքրը՝ 4 սմ: Մյուս երեք կողմերն իրար հավասար են: Որքա՞ն է այդ կողմերից յուրաքանչյուրի երկարությունը:

Լուծում։ 1․30-8-4=18 2. 18։3=6

Պատ․՝ 6

5. Գտե՛ք այն թիվը, որն աստղանիշի տեղում գրելու դեպքում կստացվի ճիշտ հավասարություն.

ա) 67 + 837 = 904
բ) 1352 + 1025 = 2377
գ) 375 + 185 = 560
դ) 447 + 1235 = 1682
ե) 1000 = 103 + 897
զ) 21345 = 19731 + 1614

 6.Եթե տրված թիվը նախ բազմապատկենք 27-ով, ապա ստացված արդյունքին գումարենք 5, կստանանք 5: Ո՞րն է այդ թիվը:

Լուծում։ 1․ 5-5*27=0

Պատ․՝ 0

1. Տրված պատկերի S մակերեսը հաշվելու համար կազմեք տառային արտահայտություն (միայն ա, բ, գ-հ համար):
1․ a x a
1․ a x b
1․ a x b – d + c x d

2. Նշված կոտորակները դարձրու՛  72 հայտարարով կոտորակներ

⅓=24/72
2/9=16/72
12/24=36/72
5/6=60/72
7/8=63/72

3.Կատարի՛ր կոտորակների գումարում կամ  հանում

1/7+2/7=3/7
3/10+4/10=7/10
5/12+7/12=12/12=1
7/25+13/25=20/25=4/5
16/48+ 21/48=37/48
16/30-5/30=11/30
28/45-13/45=15/45 = 3/9
51/76-14/76=37/76               
87/60-21/60=66/60=11/10
103/120-49/120=54/120=27/60
1/4+1/2=3/4
3/15+4/5=15/15=1
5/10+3/20=13/20
1/25+4/5=21/25
15/30+1/3=25/30=5/6
1-3/5=2/5
1-4/10=6/10=3/5
1-12/20=8/20=2/5
1-15/21=6/21          
1+2/3=5/3             
1+4/13=17/13

4.Տրված թիվը մեծացրու՛  նշված մասով.

ա․36-ը մեծացրու իր 2/9 մասով

36+8=44

բ․45-ը մեծացրու իր 3/15 մասով

45+9=54

գ․28-ը մեծացրու իր 4/7  մասով

28+16=44

5.Արամը իր ընկերների հետ գնաց արշավի։ Նրանք առաջին օրը անցան ճանապարհի 3/8 մասը   և հաջորդ օրվան մնաց անցնելու 10կմ։ Գտի՛ր որքա՞ն էր ամբողջ ճանապարհի երկարությունը:\

Իմ էլեկտրոնային հասցեն՝ meri.sargsyan@mskh.am

1. Կարդում, բանավոր ներկայացնում ենք Մխիթար Գոշի «Թագավորի երեք երազը»։
2. Բլոգում գրում ենք աշխատանք՝ «Ինչպես եմ հասկացել Գոշի առակը» վերնագրով: Մեկնաբանում, բացատրում ենք առակը:

                         Ինչպես եմ հասկացել Գոշի առակը

Այս առակից ես հասկացա, որ խաբելը շատ վատ բան է, քանի որ դու նաև խաբում ես քեզ։ Նաև ես հասկացա, որ եթե դու ինչոր մեկին խոստում ես տալիս պետք է անպայման կատարես այն։ Նաև ժամանակը թելադրում է մարդու ինչպիսին լինելը։ Գոշի առակը շատ իմաստներ ունի, որոնք պետք է իմանալ։

Այս առակից ես հասկացա, որ խաբելը շատ վատ բան է, քանի որ դու նաև խաբում ես քեզ։ Նաև ես հասկացա, որ եթե դու ինչոր մեկին խոստում ես տալիս պետք է անպայման կատարես այն։ Նաև ժամանակը թելադրում է մարդու ինչպիսին լինելը։ Գոշի առակը շատ իմաստներ ունի, որոնք պետք է իմանալ։

Թվեր և գործողությունների նշաններ պարունակող
«իմաստալից» արտահայտությունը կոչվում է թվային արտահայտություն:
Օրինակ՝ 12-6:3

Եթե արտահայտությունը, բացի թվերից և գործողությունների նշաններից պարունակում է նաև տառեր, կոչվում է տառային արտահայտություն:

Առաջադրանքներ
1.Ի՞նչ է թվային արտահայտությունը, բերեք  մի քանի թվային արտահայտության օրինակներ, հետո հաշվեք դրանց արժեքները:

5+5×5=30

2+2×3=8

2.Կազմեք  թվային արտահայտություններ, որոնց  արժեքները լինեն
ա)100
բ) 0

50×2+1-1=100

5×5-25=0

3.Գրեք  արտահայտության արժեքը՝

ա) ¼+⅕=9/20
բ)121/13:11/26=22

4.Ի՞նչ է տառային արտահայտությունը, բերեք մի քանի օրինակ: Ա+5=6, Բx2=4

5. Տառերը փոխարինե՛ք թվանշաններով այնպես, որ ստացվեն ճիշտ անհավասարություններ.

ա) 573 > 455.
բ) 753 > 593.
գ) 944 > 444.
դ) 13 < 45.
ե) 829 > 136.

6. Գտեք տառային արտահայտության արժեքը, եթե a=3

ա) 3 ⋅ a + 386=400
բ) 27 ։ a + 96 ։ a=1
գ) (17 – a) ⋅ 3=42
դ) (6 ⋅ a + 3) ⋅ a=63

7.Գրելով թվային արտահայտության տեսքով կատարե՛ք գործողությունները՝

ա) 52 և 48 թվերի գումարի և այդ թվերի տարբերության արտադրյալը։

Լուծում։ 1. 52+48=100 2. 52-48=14 3. 100×14=1400

Պատ․՝ 1400
բ) 20 և 10 թվերի արտադրյալի և  199 թվիի տարբերությունը:

Լուծում։ 1․ 20×10=200 2․ 200-199=1

Պատ․՝ 1

Մի թագավոր երազ տեսավ, որ անձրևի փոխարեն երկնքից աղվես էր տեղում։ Նա հրաման արձակեց.

— Ով երազս բացատրի, հազար դահեկան կտամ նրան: Մի աղքատ մարդ լսելով գնում, ասում է.

— Եթե երեք օր ինձ ժամանակ տաս, կմեկնեմ երազդ:

Եվ նա, գնալով անապատ, շրջում էր այնտեղ ու մտածում։ Մի վիշապ, տեսնելով տարակուսած մարդուն, ասաց.

— Ինձ ի՞նչ կտաս, եթե թագավորի երազը հայտնեմ քեզ:

Նա պատասխանում է.

— Ինչ որ խոստացավ թագավորը, կեսը քեզ կտամ։

Ասում է.

— Գնա և հայտնի՛ր, թե ժամանակն է, այսուհետև մարդիկ նենգավոր և խաբեբա կլինեն աղվեսի նման։

Եվ մարդը գնալով թագավորին ասաց։ Բացատրությունը դուր եկավ նրան, որովհետև իսկապես մարդիկ նման էին աղվեսի։ Թագավորը տվեց նրան խոստացած դահեկանները։ Եվ մարդը խաբեց վիշապին ու չվերադարձավ նրա մոտ։
Ժամանակ անց մի ուրիշ երազ տեսավ թագավորը, որ անձրևի փոխարեն երկնքից ոչխար էր տեղում։ Հրամայեց կանչել այն մարդուն, որ, ինչպես առաջին անգամ, մեկնի երազը։ Նա թագավորից նույն բանն է խնդրում, բայց իբրև ապերախտ՝ ամաչում է գնալ վիշապի մոտ։ Եվ, այնուամենայնիվ, գնալով պաղատագին ասաց.

— Մեղա՜ քեզ, հայտնիր երկրորդ երազի միտքը, և քեզ կտամ առաջին ու երկրորդ պարտքս։

Վիշապը, առանց մարդու պարտազանցությունը հիշելու, ասաց.

— Գնա և հայտնի՛ր, թե ժամանակ է գալու, և եկել է արդեն, որ մարդիկ ոչխարի նման պարզամիտ պիտի լինեն։

Եվ գնալով մարդը մեկնեց երազը։ Այս մեկնությունը ևս հավանելով՝ թագավորը դարձյալ տվեց նրան հազար դահեկան։ Վերցնելով դրամը՝ մարդը տարավ, հանձնեց վիշապին։

Դրանից հետո՝ թագավորը մի ուրիշ երազ ևս տեսավ, որ անձրևի փոխարեն երկնքից սուսեր էր տեղում։ Հրամայեց նորից կանչել այն մարդուն, որպեսզի դա ևս մեկնի։ Եվ մարդը խնդրելով նույն ժամանակը, գնում է վիշապի մոտ, որն անմիջապես, իբրև բարեկամի, մեկնում է երազը, ասելով.

— Գնա և հայտնի՛ր, թե ժամանակն է, որ մարդիկ դառնան բռնավորներ ու սուսերավորներ։

Եվ սովորելով այդ, մարդը մտածեց, «Ինչո՞ւ այժմ թողնեմ վիշապին հազար դահեկանը և կամ ինչո՞ւ մյուս հինգ հարյուրը ևս բերեմ, ավելի լավ է՝ խփեմ վիշապին ու սատկեցնեմ»։ Եվ ջանաց խփել վիշապին, բայց այդ նրան չհաջողվեց՝ վիշապը խույս տվեց նրանից։ Եվ մարդը զղջալով մտածում է. «Չարիք գործեցի, մյուս անգամ, երբ հարկ լինի, էլ ինչպե՞ս կգամ սրա մոտ»։

Տեսնելով, որ մարդը փոշմանել է, վիշապն ասաց նրան.

— Ո՜վ մարդ, դու մի´ տրտմիր, քանզի անձիդ թելադրանքով ոչինչ չես արել, այլ արել ես ժամանակի բերումով։ Խաբելդ կեղծավորների ժամանակ եղավ, զղջալդ ու հազար դահեկան տալդ՝ միամիտների, իսկ ինձ խփելդ՝ բռնավորների ժամանակ։

Առաջադրանքներ

1. Ընթերցել առակը և պատմել:
2. Բնութագրել վիշապին ու մարդուն: Մարդը շատ կռվարար էր և միամիտ։
3. Գոշի առակի վիշապին համեմատել այլ ստեղծագործություններում ձեզ հանդիպած վիշապների հետ: Մեսրոպը, վիշապի ականջներն ու պտտվող հեքիաթը։ Մխիթար Գոշ «Թագավորի երեք երազը»-այս հեքիաթի վիշապը բարի չէր այնքան ինչքան Մեսրոպը, վիշապի ականջներն ու պտտվող հեքիաթի միջի վիշապը։
4. Բառարանների օգնությամբ գտնել ընդգծված բառերի հոմանիշները։

Դահեկան-տես Դրամ։

Կմեկնեմ-երկարացնել, երկարել

Տարակուսած-երկմտել, կասկածել

Նենգավոր-խորամանկ, չար

Ապերախտ-երախտամառ, անշնորհակալ

Պաղատագին-խնդրել, աղաչել

Պարտազանցությունը-անպարտաճանաչ

Պարզամիտ-միամիտ, անկեղծ

Բռնավորներ-բռնակալներ, բռնապետներ

Սուսերավորներ-թրավորներ

Ջանաց-աշխատեց, ջանք գործածեց