Թեմա՝ Կոտորակների հանում

1.Կատարե՛ք կոտորակների հանում:
⦁ 13/5 – 9/5=4/5
⦁ 9/11 — 2/11=7/11
⦁ 1-3/5=2/4=1/2
⦁ 18/4- 7/4=11/4=2ամբողջ 3/4
2.Ուղղանկյան երկարությունը 17/3 սմ է, սիկ լայնությունը՝ 14/3: Քանի՞ սանտիմետով է ուղղանկյան երկարությունը մեծ նրա լայնությունից:

Լուծում։ 1․ 17/3-14/3=3/3=1
Պատ․՝ (1)
3.Ի՞նչ կոտորակ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի հավասարություն:
⦁ 1/9 + 4/9= 5/9
⦁ 18/23 + 6/23 = 24/23
4.ABC եռանկյան AB կողմի երկարությունը 19/16 սմ է, BC կողմը նրանից կարճ է ¼ սմ-ով, CA կողմը BC-ից կարճ է 3/8 սմ-ով: Որքա՞ն է CA կողմի երկարությունը:

5.Կատարե՛ք կոտորակների հանում:
⦁ ½ — 1/3=

⦁ ½ — ¼

⦁ 2/3 – ¼

⦁ 3/5– 2/7

⦁ 7/12 – 5/18

⦁ 6/5 – 11/15 , /15

6.Հաշվե՛ք

1-1/3=2/3
1- 4/9=5/9
1 – 11/16=5/16
1- 29/45=16/45


7.Գտե՛ք որևէ երկու կոտորակ, որոնց տարբերությունը լինի՝

1-1/3=2/3
1- 4/9=5/9
1 – 11/16=5/16
1- 29/45=16/45

• Easter is one of the most favourite holidays in our family. Every year we celebrate it with the whole family gathering around the table on Saturday evening or on Sunday morning. On Saturday evening we usually go to church and bring candles. Then we decorate the Easter table with the grass which we grow every year and put red coloured eggs and toy chickens in the green grass. The most favourite food for Easter in our family is coloured eggs and fish. I also help my mother and grandmother to prepare plaf with rice and raisins. Rice is the symbol of all the people in the world and raisins are symbols of Christians so we put much raisins in the plaf.

• Ինչո՞ւ են մարդիկ այդպես վախենում դերվիշից։ <Նրանք վախենում էին դերվիշից, որովհետև նա ամբողջ օր իր գլուխը ծացկած նստած էր և նա ոչմի դեպքում չեր դուրս գալիս այդ շրջանից>
• Քո կարծիքով ի՞նչ էր մտածում դերվիշը, պատասխանդ պատճառաբանիր։ <Իմ կարծիքով նա մտածում էր, որ ինչու են բոլորը ինձնից հարձեր տալիս, ինչու են մտածում, որ ես վախենալու եմ, և ինչու են բոլորը իմ մասին խոսում և մատծում>
• Վերնագրիր հատվածը։
• 1․ <Գիտնականների նոր հայտնագործությունը>4
• 2․ <Ո՞վ է այս մարդը>
• 3․ <Սպասված օրը>

1.Համեմատե՛ք կոտորակները

7/6 < 5/3
2/3 > 1/2
21/22 > 32/33
15/17 < 21/20
2.Գրե՛ք այն բոլոր բնական թվերը, որոնք աստղանիշի փոխարեն տեղադրելու դեպքում կստացվի ճիշտ անհավասարություն

• 6/5 < 13/5
• 1/5 < 2/5
• 4/7 > 3/7
• 1>4/4

3.Արդյո՞ք միշտ է անկանոն կոտորակը մեծ կանոնավոր կոտորակից: Բերեք մի քանի օրինակներ:

4/5, 11/10, 100000/56.

4.Գրե՛ք 7/10-ից մեծ այն բոլոր կոտորակները, որոնց համարիչը 7 է:

13/7.

6.Գրե՛ք 17/9-ից փոքր բոլոր այն կոտորակները, որոնց հայտարարը 9 է:

100/9

7.Լրացրե՛ք աղյուսակը:

Գումարելի	3/8	5/24	37/81	61/72	39/45	82/81
Գումարելի	11/18	9/16	5/27	17/48	16/25	71/36
Գումար	71/72	37/48	52/81	173/144	339/225	967/324

Ամպերր տարբերակում են րստ իրենց արտաքին տեսքի և բարձրութ­յան: Կան ամպերի տասնյակ տեսակներ, սակայն առանձնացնում են երեք հիմնական խումբ՝ կույտավոր (առաջացնում են տեղատարափ անձրև ու կարկուտ), շերտավոր (առաջացնում են մանրամաղ անձրև կամ ձյուն) և փետրավոր (տեղումներ չեն առաջացնում):
Մթնոլորտի շերտերն են ներքնոլորտ, վերնոլորտ և արտաքին ոլորտ։ Մենք ապրում և ստեղծագործում ենք ներքնոլորտային շերտում։
Մթնոլորտի կողմից Երկրի մակերևույթի և դրա վրա գտնվող առար­կաների վրա գործադրած ճնշումը կոչվում է մթնոլորտային ճնշում։ Մթնոլորտային ճնշումը չափում են ճնշաչափ (բարոմետր) կոչվող սար­քով, որր լինում է սնդիկային և մետաղային՝ աներոիդ (առանց հեղուկի):
Տարբերում են քամու հետևյալ տեսակները՝ մուսոններ, լեռնահովտային քամիներ, պասսատներ, բրիզներ: Իրեն ուղղությունը չի փոխում պասսատները։
Երբ օդն սկսում է հագենալ ջրային գոլորշիներով, և ջերմաստիճանր նվազում է, մթնոլորտում գտնվող ջրային գոլորշիներր խտանում են, ինչի հետևանքով առաջանում են ձյուն և անձրև:

Այն բառերը, որոնք ցույց են տալիս գոյականի հատկանիշը, կոչվում են ածականներ, օր.`խոշոր աչքեր, բարի ժպիտ, փոքրիկ տուն…

Ածականները պատասխանում են ինչպիսի՞, որպիսի՞ հարցերին: Ինչպիսի՞ երեխա- չարաճճի երեխա, ինչպիսի՞ շենք-բարձրահարկ շենք….

1.Գրիր տրված գոյականներից յուրաքանչյուրին բնորոշող
երեք ածական։
Նկար-գեղեցիկ նկար, մեծ նկար, փոքր նկար։

Այգի-մաքուր այգի, մեծ այգի, կանաչ այգի։

Ծաղիկ-քնքուշ ծաղիկ, կարմիր ծաղիկ, հին ծաղիկ։

Գիրք-հետաքրքիր գիրք, մեծ գիրք, վարդագույն գիրք։

Գորգ-նախշերով գորգ, կարմիր գորգ, Հայկական գորգ։

2.Լրացրու նախադասությունները` ընդգծված գոյականներին տալով  հետևյալ ածականներից որևէ մեկը՝վաղեմի, գազազած, կանաչապատ, անսպառ, փոքրամարմին, ստվերախիտ:

Աղջիկը փոքրամարմին անհանգիստ շուրջն էր նայում: Ձիավորները սրարշավ հասան մի կանաչապատ դաշտավայր:
Երջանկություն անսպառ պատել էր պատանու սիրտը: Ամբոխը  գազազած հոծ խմբերով մոտեցավ կալվածատիրոջ տանը: Ճամփորդները հասան մի ստվերախիտ անտառ և սպասեցին իրենց ուղեկցին: Ընկերները վաղեմիփոքրիկ առիթով վիճել էին և բաժանվել իրարից:

3.Դուրս գրիր բոլոր ածականները:

Առավոտյան պայծառ արևը շողում էր կապտավուն երկնքում: Սառնորակ ու մաքուր օդում տարածվել էր երփներանգ ծաղիկների արբեցնող բույրը: Անահիտը հագավ վարդագույն վերնաշապիկը, դրեց ճերմակ գլխարկը ու երջանիկ ժպիտով դուրս նայեց կիսաբաց լուսամուտից: Շուրջբոլորը սավառնում էին թռչունները՝ գարնան հիասքանչ օրով խենթացած:

Պայծառ, կապտավուն, սառնորակ, մաքուր, երփներանգ, արբեցնող, վարդագույն, ճերմակ, երջանիկ, կիսաբաց, հիասքանչ, խենթացած։

4.Հետևյալ գոյականներից ստացիր ածականներ և գրիր:

Հնություն-հին, մեծություն-մեծ, լավություն-լավ, երջանկություն-երջանիկ, հնչեղություն-հնչեղ, ագահություն-ագահ, ստորություն-ստոր, հաջողություն-հաջողակի, լայնություն-լայն, երկարություն-երկար:

Ածականի համեմատության աստիճանները

Կան ածականներ, որոնց ցույց տված հատկանիշը համեմատելի է: Համեմատության աստիճանները երեքն են՝ դրական, բաղդատական, գերադրական:

Դրական սատիճանում բառն իր ուղիղ ձևն ունի, օրինակ՝ լավ, բարի, գեղեցիկ…

Համեմատական աստիճանում այն համեմատվում է մեկ այլ հատկանիշի հետ, որի համար օգտագործում ենք ավելի, պակաս բառերը, օրինակ` ավելի լավ, ավելի բարի, պակաս գեղեցիկ…

Գերադրական աստիճանում ածականը ցույց է տալիս մի այնպիսի հատկանիշ, որը բոլորից լավն է: Կազմվում է ամենա բառի կամ գույն ածանցի միջոցով,  օրինակ` ամենալավ կամ լավագույն, ամենագեղեցիկ կամ գեղեցկագույն, ամենաբարի…

Կատարիր առաջադրանքները

Հետևյալ ածականները եթե հնարավոր է դրեք համեմատության երեք աստիճաններով՝ Մաքուր-ավելի մաքուր-ամենա մաքուր, հին-ավելի հին-ամենա հին, կարմիր-կարմիր-կարմիր, դաժան-ավելի դաժան-ամենա դաժան, կարճ-ավելի կարճ-ամենից կարճ:

Դուրս գրել ածականները և գոյականները:

Հրամանատարը հասավ սիրելի ընկերներին, որպեսզի երկրորդ անգամ փրկի նրանց վտանգից: (3 գոյական, 1 ածական)

Գոյականներ-հրամանատար, ընկերներ, վտանգ։

Ածականներ-սիրելի։

Երբ հեռվում հանգչեցին վերջին լույսերը, փոքրիկ Անահիտը երկու անգամ շշուկով ասաց: (3 գոյական, 2 ածական)

Գոյականներ-Անահիտ, շշուկ, լույս։

Ածականներ-փոքրիկ, վերջին։

Ես սիրում եմ հորդառատ անձրևը. այն իմ մեջ հաճելի հիշողություններ է արթնացնում: (2 գոյական, 2 ածական)

Գոյականներ-անձրև, հիշղություն։

Ածականներ-հորդառատ, հաճելի։

Առաջին անգամն էր, որ նա ջերմ սեր էր զգում կրտսեր քրոջ` Մարգարիտի հանդեպ: (3 գոյական, 2 ածական)

Գոյականներ-սեր, քույր, Մարգարիտ

Ածականներ-ջերմ, կրտսեր։

Նա հարյուր հատ գունավոր ծաղիկներ էր ուզում, որպեսզի դրանցով զարդարեր գեղեցիկ զույգի հարսանեկան տոնը: (2 գոյական, 3 ածական)

Գոյականներ-ծաղիկ, տոն։

Ածականներ-գունավոր, գեղեցիկ, հարսանեկան։

Երկու այծ
Երկու կամակոր այծ դեմ առ դեմ եկան մի նեղ գերանի վրա, ուր կամուրջ էր ձգված մի
գետակի վրա:
Երկուսը միանգամից չէին կարող անցնել այդ նեղ կամուրջով. պետք է նրանցից մեկը ետ
կանգներ և մյուսին ճանապարհ տար:

• Դու ետ գնա, որ ես անց կենամ, – ասաց մեկը:
• Ինչո՞ւ դու ետ չես քաշվում, քան թե ինձ ես առաջարկում, – պատասխանեց մյուսը:
• Քեզ ասում եմ, ետ քաշվիր, առաջ ես եմ բարձրացել կամրջի վրա:
• Ներողություն կանես: Գիտե՞ս ում հետ ես խոսում, որ դեռ բարկանում էլ ես:
  Այծերը ճակատ ճակատի զարկեցին, իրար գլուխ պատռեցին, և վերջը երկուսն էլ
  կամուրջից սայթաքեցին, ջուրը թափվեցին:

Ածական

Կամակոր

Նեղ

Ձգված

14/7+85/7=99/7

38/93+16/93+105/93=159/93

34/100+116/100=150/100

1/3+1/4=7/12

11/12+3/18=39/36

9/16+81/24=189/48

19/36+4/32=188/288

5/6+2/9=19/18

7/20+11/15=65/60

31/28+5/21=113/84

41/42+37/18=382/126

7/6+5/4+17/18=121/36

4/5+11/45+7/60=209/180

2․ Քանի՞ վայրկյան են

1/3 րոպեն 20 վայրկյան

1/5 ժամը 720 վայրկյան

1/8 օրը 10800 վայրկյան

3․ Հեծանվորդի արագությունը մեքենայի արագության 1/3-ն է։ Որքա՞ն է մեքենայի արագությունը, եթե հեծանվորդը 50կմ ճանապարհն անցնում է 2 ժամում։
Լուծում
50 : 2=25
25 x 3= 75կմ/ժ

Պատ․՝ 75կմ/ժ

1․ Գումարե՛ք կոտորակները

8/35+9/35=17/35

4/15+8/15+3/15=15/15=1

36/127+9/127=45/127

½+1/4=3/4

7/8+5/18=1ամբողջ11/72

5/24+41/36=1ամբողջ25/72

7/32+5/28=89/224

3/2+1/18+1/9=1ամբողջ2/3

19/15+6/5+13/30=2ամբողջ9/10

8/7+5/4+11/14=4ամբողջ9/28

7/3+1/6+5/24=3ամբողջ5/24

2․ ABCDE հնգանկյան մեջ

AB=BC=5/12 սմ

CD=DE=8/9 սմ

EA=11/18 սմ

Լուծում։ 1. 5/12+8/9+11/18=24/18=1ամբողջ6/18

Պատ․՝ (1ամբողջ6/18)

Գտեք հնգանկյան պարագիծը։

3․ Պետք էր վերանորոգել 900մ երկարությամբ մի ճանապարհ։ Առաջին մի քանի օրում վերանորոգված ճանապարհահատվածի երկարությունը 180 մ էր։ Աշխատանքի ո՞ր մասն էր կատարված, և ո՞ր մասն էր մնացել կատարելու։

Լուծում։ 1․900-180=720/900=72/90=8/10=4/5
Պատ․՝ (4/5)