Մարիաննա Խաչատրյանի բլոգ

• Վերհիշում ենք.
  • Ի՞նչ է արմատը:
  • Ի՞նչ է ածանցը:
  • Ի՞նչ է հոդակապը:

Առաջադրանքներ՝

1. Նշված արմատներով կազմի՛ր հոդակապով և ածանցավոր բառեր, օրինակ՝

Արմատ՝ արև

Ածանցավոր՝ արև+ային

Հոդակապով՝ արև+ա+ծաղիկ

Թագ — թագ-ավոր

Թագ — թագ-ա-դրում

Մարդ — մարդկ-ային

Մարդ — մարդ-ա-կեր

Գիր — գիր-ք

Գիր — գր-ա-վիչ

Մազ — մազ-ոտ

Մազ — մազ-ա-կալ

Դաս — դասա-տու

Դաս — դաս-ա-րան

Ձեռ — ձեռ-ք

Ձեռ — ձեռ-ա-գիր

Արմատ, ածանց,  հոդակապ

Ա․Արմատը բառի հիմնական իմաստն արտահատող մասն է, հիմքը: Արմատը արտահայտում է բառի հիմնական իմաստը և չի բաժանվում բաղադրիչների:

Օրինակ՝ թագ արմատից ունենք թագավոր, անթագ, թագուհի բառերը:

Բ․Բառի վերջից կամ  սկզբից ավելացող մասնիկները, որոնք փոխում են բառի իմաստը և կազմում նոր բառեր, կոչվում են ածանցներ:

Օրինակ՝ տուն-անտուն, գիր—գրություն, խմոր—խմորեղեն:

Այս բառերի ան, ություն, եղեն մասնիկները ածանցներ են:

Գ․ Ա ձայնավորը, որն իրար է կապում բաղադրյալ բառի տարբեր բաղադրիչները, կոչվում է հոդակապ․ օրինակ՝ ծով+ա+նկար

Առաջադրանքներ՝

1.Տրված բառերը կազմող մասերն առանձնացրո՛ւ: Արմատներնընդգծիր:

Օրինակ՝ մայրություն – մայր + ություն

անամոթ-ան-ամոթ

ամպոտ-ամպ-ոտ

քարոտ-քար-ոտ

օդային-օդ-ային

դժգոհ-դժ-գոհ

հեռավոր-հեռ-ավոր

բարություն-բար-ություն

գրավոր-գր-ավոր

անորոշ-ան-որոշ

տհաճ-տ-հաճ

2. Գտիր հետևյալ բառերի ընդհանուր արմատները:

ամառանոց

ամառային
ջերմություն

ջերմանավ
նավահանգիստ

նավավար
վարիչ

վարել

ղեկավար
հազարավոր

հազարամյակ

3. Կազմիր նոր բառեր հետևյալ արմատներով ու ածանցներով՝

քարտեզ, հողաթափ, դասարան, տնական, երկարաժամկետ, հերոսուհի, սխալմամբ։

Տնային, հենարան, խորհրդավոր, հանցանք, դեղնավուն։

4. Բառաշարքից առանձնացրո՛ւ  հոդակապ ունեցող բառերը(կանբառեր, որոնցում հոդակապ չկա)։ Հոդակապ ունեցող բառերումգունավորի՛ր արմատները և հոդակապը։

Օրինակ՝ Հյուրախաղ– հյուր+ա+խաղ

Օձաձուկ-օձ-ա-ձուկ

լայնարձակ-լայն-արձակ

մրգահյութ-մրգ-ա-հյութ

փորձանոթ-փորձ-անոթ

հողագունդ-հող-ա-գունդ

արծաթագործ-արծաթ-ա-գործ

նախշազարդ-նախշ-ա-զարդ

ալրաղաց-ալր-աղաց

հայազգի-հայ-ազգի

ծաղկափոշի-ծաղկ-ա-փոշի

նույնարմատ-նույն-արմատ

ծառատունկ-ծառ-ա-տունկ

Լրացուցիչ կրթություն (տանը)

1. Լրացրո՛ւ մեկից ավելի արմատ և ածանց ունեցող (բարդածանցավոր) բառերի շարքը:
   • Սառնասրտություն, կիսագնդային, հեռախոսավարուհի, երկրաչափական:
2. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր բաղադրյալ բառերով:
   • Խիտ սաղարթներ ունեցող, գեղեցիկ քանդակված, նուրբ ճաշակով, լեռնային աշխարհ, բարձր գագաթ ունեցող, թմբուկ խփել, սարսափ ազդող, ասֆալտով պատված, դանդաղ սահող, քաղաքին հատուկ:

ԿԱՏԱՐԵ՛Ք ԱՅՍ ՆԱԽԱԳԻԾԸ։

1. Որտե՞ղ են ապրում իրանցիները և Հայաստանի ո՞ր կողմի հարևաններն են։

Իրանացիները ապրում են Պարսկաստանում,Իրանը հարավ-արևելք սահմանակից է Հայաստանին, Ադրբեջանին և Նախիջևանին։

1. Հնում ե՞րբ էին հայերը տոնում Նոր տարին և ինչպե՞ս էր այն կոչվում։

Հայերն այդ տոնը նշում են անհիշելի ժամանակներից սկսած։ Մեր հները Ամանորն անվանել են նաև այլ անուններով. Նավասարդ, Տարեմուտ, Տարեգլուխ, Կաղանդ, Լոլե, Նոր տարի։ Հազարամյակների ընթացքում տոնը նշելու ժամանակը փոփոխվել, հետ ու առաջ է ընկել։ Խոր անցյալում հայոց նախնիները Ամանորը տոնել են գարնան զարթոնքին Արեգ ամսին մարտի 21-ի գիշերահավասարի օրը։

1. Հայերի հարևան իրանցիներն ե՞րբ են տոնում Նոր տարին և ինչպե՞ս է այն կոչվում։

Իրանցիները Նովրուզը նշում են գարնան առաջին օրը և իրանական օրացույցի տարվա սկիզբը։ Այն տոնվում է ​​գարնանային գիշերահավասարի օրին, ինչը սովորաբար տեղի է ունենում մարտի 21-ին:

1. Հայերն ու իրանցիներն ի՞նչ ամանորյա սովորություններր ունեն։

Նովռուզի ընթացքում սփռոցի վրա սեղան է բացվում, որը կոչվում է Հաֆթ սին: Հաֆթ պարսկերեն նշանակում է 7, իսկ սինը պարսկական այբուբենի 15-րդ տառն է: Սփռոցի վրա պետք է շարված լինեն Ս տառով սկսվող 7 իր՝ չքաղված նորածիլ կանաչի՝ ափսեում (սաբզե), ածիկ (սամանու), փշատ (սենջեդ), սխտոր (սիռ), խնձոր (սիբ), աղտոր կամ սումախ (սոմաղ) և քացախ (սեռքե): Նաև ավանդական է սփռոցին դնել այլ իրեր, ինչպիսիք են հայելի, կենդանի ոսկե ձկնիկներ ջրի մեջ, սմբուլներ, ներկած հավկիթներ, մետաղադրամներ, և Շահնամե, Հաֆեզի դիվան, Ղուրան կամ Ավեստա գրքերից մեկը և այլ իրեր: Իրանում նաև գոյություն ունի Հաջի Ֆիրուզի ավանդույթը, ըստ որի մի տղամարդ սևացնում է ձեռքերը ու երեսը, կարմիր հագուստ հագնում կարմիր գլխարկով, և փողոցներում իր հետ դափ կամ դահիրա է մանածում և հետը երգում, ասմունքում ու պարում՝ մարդկանց իր հետ երգեցնելով և ծիծաղեցնելով: Նովռուզի ժամանակ հարազատները այցելում են միմիանց, և մեծերը երեխաներին դրամ են նվիրում:

Հայաստան

Հայերի մեջ տարբեր ժամանակներում նոր տարին տարբեր օրացույցներով ու ժամանակամիջոցում է նշվել, բայց դրանից տոնի էությունը չի փոխվել։ Ամանորի եղևնին հայկական ծագում չունի, սակայն հայերի մոտ վաղնջական ժամանակներից ծառի պաշտամունք է եղել։ Հայ իրականության մեջ առանձնահատուկ է եղել սոսենու, ուռենու, բարդու և կաղնու պաշտամունքը, ծառ զարդարելը զուտ հայկական երևույթ է եղել և մեզ է հասել վաղնջական ժամանակներից։ Եվրոպայում ծառ և եղևնի զարդարել են միայն 16-րդ դարից։ Հնուց ի վեր հայերը եղևնու փոխարեն Ամանորին զարդարել են ձիթապտղի կամ խնկի ծառ։ Մրգերով ու չրերով զարդարված Կենաց ծառը եղել է տոնի խորհրդանիշը։ Ամանորի գիշերը երեխաները շրջում էին տներով և տների երդիկից կախում էին գոտիներից ամրացված իրենց գուլպաները, որպեսզի տնեցիք կաղանդչեքով լցնեին դրանք։ Ենթադրաբար մերօրյա ամանորյա զարդարանքների մեջ կրակարանի մոտ կախված գուլպաները հայկական հին ամանորյա սովորություն են։ Հայերն ունեցել են նաև իրենց «Ձմեռ պապը»` հանձին Մեծ Պապուկի։ Ամանորյա սեղաններին պետք է լիներ առնվազն յոթ կերակրատեսակ։ Այդ թվում պարտադիր էին տոլման, անուշապուրը, մայրամապուրը, տարեհացը, գաթաները, աղանձը:

(Սովորող):
Մաթեմատիկա առարկայից իմ կատարած աշխատանքները տես այստեղ մաթեմատիկա 6-1 դասարան:

(Սովորող):
Այս ուսումնական շրջանում ուսումնասիրել ենք հետևյալ թեմաները, բայց ինձ ամենից շատ հետաքրքրել է այս թեման՝ պատահույթ, որովհետև այն շատ հեշտ և շատ հետաքրքիր թեմա էր։

Թեմաներն են՝
1.      Տառային արտահայտություններ,  օրինակ՝

«Մեկ գրիչը 20 դրամով թանկ է երկու մատիտներից»

2.     Հարաբերություններ,  օրինակ՝

Երկու թվերի հարաբերությունը ցույց է տալիս, թե քանի՞ անգամ է առաջին թիվը մեծ երկրորդից, կամ առաջին թվի ո՞ր մասն է կազմում երկրորդ թիվը:

3.     Համեմատություններ և նրանց հիմնական հատկությունը, օրինակ՝

Եթե 3·8=2·12, ապա 32=128

4.     Համեմատությունների վերաբերյալ խնդիր, բերեմ օրինակ՝

Քանի՞ բոքոն հաց պետք է Սամվելը նախապատրաստի 121212-օրյա քայլարշավի համար։

5.     Մասշտաբ, օրինակ՝

Օգտագործելով քարտեզի 1:12500000 մասշտաբը, գտնենք իրական հեռավորությունը տեղանքի վրա գտնվող 𝐴 և 𝐵 կետերի միջև, որոնց հեռավորությունը քարտեզի վրա 7 սմ է:

6.     Տոկոսներ,  օրինակ՝

Գտնենք 300 թվի 18% -ը:

7.     Պատահույթ,  օրինակ՝

Այս իրադարձությունների մեջ առանձնացնենք երեք տեսակներ:

1) Իրադարձություններ, որոնք միշտ կատարվում են:

2) Իրադարձություններ, որոնք երբեք չեն կատարվում:

3) Իրադարձություններ, որոնք երբեմն կատարվում են, իսկ երբեմն էլ՝ ոչ:

8.     Պատահույթի հավանականությունը,  օրինակ՝

Տուփում կա 2 դեղին գնդակ և 9 կանաչ գնդակ: Որքա՞ն է հավանականությունը, որ տուփից պատահականորեն վերցված գնդակը կլինի դեղին գույնի:

9.     Բացասական ամբողջ թվեր,  օրինակ՝

–5, –3, 1/2, +5, +10, –2, 0, +4, 3.1/2 թվերը: Նրանցից դո՛ւրս գրեք ամբողջ թվերը:

10.  Ամբողջ թվերի շարքը և ամբողջ թվերի համեմատումը,  օրինակ՝

1. Ամբողջ թվերի շարքը և ամբողջ թվերի համեմատումը
   ա) դրակա՞ն թիվը, թե՞ զրոն ֊ դրական թիվը մեծ է զրոյից
   բ) բացասակա՞ն թիվը, թե՞ զրոն ֊ բացասական թիվը փոքր է զրոյից
   գ) դրակա՞ն թիվը, թե՞ բացասական ֊ դրական թիվը մեծ է բացասական թվից։

11.  Կոորդինատային ուղիղ,  օրինակ՝

1. Ի՞նչ կոորդինատ  կունենա այն կետը, որն ունի՝

ա) կոորդինատների սկզբից երեք միավոր հեռավորություն դրական ուղղությամբ`

բ) կոորդինատների սկզբից հինգ միավոր հեռավորություն բացասական ուղղությամբ`

12.  Հակադիր ամբողջ թվեր,  օրինակ՝

Քանի որ −(−109)=109, ապա −109 թվի հակադիր թիվը 109-ն է:

13.  Ամբողջ թվի բացարձակ արժեքը,  օրինակ՝

Երկու թվերից ընտրե՛ք այն թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելի մեծ է.

ա) -7 և 11
գ) -31 և -50

ա) |-7| = 7
|11| = 11
7 < 11

գ) |-31| = 31
|-50| = 50
31 < 50

14.  Ամբողջ թվերի գումարումը,  օրինակ՝

0+(−34)+14

15.  Ամբողջ թվերի հանումը,  օրինակ՝

Օրինակ

(+12)−(+9)=(+12)+(−9)=+3

(−11)−(−7)=(−11)+(+7)=−4

16.  Ամբողջ թվերի բազմապատկումը,  օրինակ՝

−25·2=−(25·2)=−50

17.  Ամբողջ թվերի գումարման օրենքները,  օրինակ՝

Օրինակ

(+3)+(−8)=−5

(−8)+(+3)=−5

18.  Ամբողջ թվերի բազմապատկման օրենքները,  օրինակ՝

Օրինակ 1. (+3)·(−8)=−24

 (−8)·(+3)=−24

19.  Ամբողջ թվերի բաժանումը,  օրինակ՝

ա) −25:5=−(25:5)=−5

20.  Կոորդինատային հարթություն,  օրինակ՝

Նկարիր պատկերներ կոորդինատների օգնությամբ՝

ա․ Ծիծեռնակ՝

(-5; 4), (-7; 4), (-9; 6), (-11; 6), (-12; 5), (-14; 5), (-12; 4), (-14; 3), (-12; 3), (-11; 2), (-10; 2),(-9; 1), (-9; 0), (-8; -2), (0; -3), (3; -2), (19; -2), (4; 0), (19; 4), (4; 2), (2; 3), (6; 9), (10; 11),  (3; 11), (1; 10), (-5; 4),
Աչք՝ (-10,5; 4,5)․

Պատրաստիր ուսումնական նյութ, կցիր հաշվետվությանդ։

Քայլերը։
ա/Ընտրիր վերը նշված թեմաներից որևէ մեկը.
բ/.Շարադրիր տեսական մասը
(ցանկության դեպքում կարող ես ներկայացնել տեսանյութի տեսքով)
գ/Կազմիր առաջադրանքներ, հարցեր թեմայի շուրջ, այնուհետև պատասխանիր կազմածդ հարցերին: