Ես առցանցուսուցման ժամանակ մի հետաքրքիր նյութ եմ պատրաստել հին հայկական թատրոնի մասին։
Մենք տարեվերջում ունեցանք համերգ ցուցադրություն, խաղացինք հետքրքիր էտյուդ, որը ծաղիկների մասին էր, և ամանորյա փոքրիկ ներկայացում։ Ինձ շատ դուր եկավ թատրոնի ընտրությամբ գործնեության խումբը։
Ռուսները նոր տարին նշում էին սեպտեմբերի 1-ին։ Հարևան ժողովուրդներից ռուսներն ամանորը հունվարի 1-ին սկսեցին նշել 1699-ից, Պետրոս Մեծի հրամանով։ Երբ 1918 թվականին Խորհրդային Ռուսաստանի Ժողկոմխորհի որոշմամբ օրացուցային բարեփոխում կատարվեց, և չեղյալ հայտարարվեցին փետրվարի 1-13-ն ընկած օրերը, Ռուս ուղղափառ եկեղեցին չընդունեց այդ բարեփոխումը, որից էլ՝ նախկին խորհրդային ժողովուրդների մեջ նաև «Հին նոր տարին» նշելու սովորությունը։
Նոր տարին Շվեդիայում
Շվեդներն ավանդաբար միմյանց նվիրում են մոմեր։ Այդ նվերը պայմանավորված է նրանով, որ ձմռանը Բևեռային շրջանում շուտ է մթնում, իսկ լույսը ընկերության, բարյացակամության և ուրախության խորհրդանիշն է։ Շվեդական տներում Ամանորի տոնակատարությունը սկսվում է նրանից, որ հայրիկները տնից դուրս են բերում աղբը, իսկ վերադառնում են Յուլ Տոմտենի՝ Ձմեռ պապու կերպարանքով։ Երբ ժամացույցը սկսում է ազդարարել կեսգիշերը բոլորը սկսում են սերպանտին շաղ տալ, շվիներով աղմկել, իսկ Յուլ Տոմտենն էլ նվերներ բաժանել։ Այդպիսի աղմուկ-աղաղակի պայմաններում Նոր Տարին մուտք է գործում Շվեդիա։
Նոր տարին Ֆինլանդիայում
Ֆինլանդիայում տոնական ճաշկերույթի պարտադիր բաղադրիչներից է սալորի կիսելը և բրնձի շիլան։ Իսկ Ծննդյան տոնի գլխավոր դերակատարներից է «Joulupukki»-ն։ Ֆիններն այդպես են կոչում Ձմեռ պապին։ Նախկինում նա բացի նվերներից իր հետ բերում էր նաև ճիպոտներ, իսկ իր այցը սկսում էր հետևյալ խոսքերով. «Կա՞ն, արդյոք, այս տանը խելոք երեխաներ»: Այսօր դաստիարակության գործոնը գրեթե վերացել է և բոլոր երեխաները ստանում են նվերներ։
6993:111=63
4686:213=22
11594:341=34
1.Մարդատարն անցավ 300 կմ, իսկ բեռնատարը նույն ժամանակում անցավ 120 կմ-ով պակաս: Քանի՞ կմ անցավ բեռնատարը:
Լուծում։ 300-120=180
Պատ․՝ Բեռնատարը անցավ 180կմ։
2. Երկու տարբեր կետերից իրար ընդառաջ վազեցին երկու ընկեր: Երբ նրանք հանդիպեցին,պարզվեց,որ նրանցից մեկն անցել է 240 մ ճանապարհ,իսկ մյուսը`320 մ: Որքա՞ն էր այդ կետերի հեռավորությունը:
Լուծում։ 240+320=560
3. Հաշվիր արտահայտության արժեքը.
127x(426:3)-(5425:5+1296)=15653
4.Կատարիր բաժանումը.
5535:123=45
5271:251=21
6592:412=16
Բ-402կմ
մ-83-ով ավելի
Արմեն-28ր
Անի-9ր-ով շուտ
27-9=18
Մ-17կմ
Նրանց միջև 8կմ
17+8=25
2 գնացք շառժվեցին c կայարանից 1 անցավ 73կմ իսկ 2 անցավ առաջինից 27 անգամ շատ ճանապարհ։
1-73կմ
2-առաջինից 27 անգամ շատ
4646:202=23
73×27=1421
1344:56=24
192:52=21
Ամանորյա, արձակուրդ, Աստվածային, աշխույժ, փաթիլ, տոնածառ, ձյուն, ձմեռ, Ձմեռ պապիկ, Ձյուն Անուշ, նվեր, Ամանօր, ուրախություն, կոնֆետներ, սահադաշտ։
Լինում է չի լինում մի աղջիկ։ Նրա երազանքը նա էր որ նա հանդիպեր Ձյու Անուշի հետ և ունենա իսկական շունիկ։ Նա մի օր գնաց անտառ որ փնտրի Ձյուն Անուշիկին։ Նա գնաց գնաց և տեսավ մի տոնածառ և տոնածառը ասաց։ Բարև քո անունը ինչ է։ Իմ անունը Աստղիկ է, աղջիկը զարմացած նաեց տոնածառին և հարձնում է։ Ինչ է եղել, և տոնածառը ասաց։ Ես այնքանել գեղեցիկ չեմ կարող ես ինձ գեղեցկացնել և աղջիկը ասում է։ Այո կոգնեմ և սկսում է զարդարել տոնածառին և տոնածառը շշնջաց։ Նայիր այնտեղ Ձյու Անուշիկն է, և Աստղիկը ուրախանում է և գնում է Ձյուն Անուշիկի մոտ և նրանք սկսում են պարել և երգել և երբ գնում են տուն տեսնում եմ Ձմեռ պապիկին։ Աղջիկը երազեց որ նա ունենա իսկական շունիկ, և նրա երազանքը կատարվում է նա ուրախանում է և ուրախ-ուրախ գնում է տուն և բոլորին պատմում է որ նրա երկու երազանքները կատարվել են, և նա հասկանում է որ երազանքները կատարվում են։
Լինում է չի լինում մի աղջիկ։ Նրա երազանքը նա էր որ նա հանդիպեր Ձյու Անուշի հետ և ունենա իսկական շունիկ։ Նա մի օր գնաց անտառ որ փնտրի Ձյուն Անուշիկին։ Նա գնաց գնաց և տեսավ մի տոնածառ և տոնածառը ասաց։ Բարև քո անունը ինչ է։ Իմ անունը Աստղիկ է, աղջիկը զարմացած նաեց տոնածառին և հարձնում է։ Ինչ է եղել, և տոնածառը ասաց։ Ես այնքանել գեղեցիկ չեմ կարող ես ինձ գեղեցկացնել և աղջիկը ասում է։ Այո կոգնեմ և սկսում է զարդարել տոնածառին և տոնածառը շշնջաց։ Նայիր այնտեղ Ձյու Անուշիկն է, և Աստղիկը ուրախանում է և գնում է Ձյուն Անուշիկի մոտ և նրանք սկսում են պարել և երգել և երբ գնում են տուն տեսնում եմ Ձմեռ պապիկին։ Աղջիկը երազեց որ նա ունենա իսկական շունիկ, և նրա երազանքը կատարվում է նա ուրախանում է և ուրախ-ուրախ գնում է տուն և բոլորին պատմում է որ նրա երկու երազանքները կատարվել են, և նա հասկանում է որ երազանքները կատարվում են։
Հունվարի 13–ի լույս 14–ի գիշերը Հին նոր տարին նշելու ավանդույթը պահպանվել է շատ երկրներում, այդ թվում` Հայաստանում։ Ամանորը կրկնակի նշելը հին պատմություն ունի։
Այսօր կեսգիշերին շատ ընտանիքներում կնշեն Հին նոր տարին։ Սովորական մարդկանց համար սա գավաթ բարձրացնելու և միմյանց շնորհավորելու առիթ է, իսկ հայկական եկեղեցու և ազգագրագետների համար` վաղեմի ժամանակներից պահպանված հետաքրքիր ավանդույթ։
Մարիաննա Խաչատրյանի բլոգ 